De mantelzorgtoelage is een financiële toelage die mantelzorgers kunnen ontvangen als waardering voor de vrijwillige inzet, die zij leveren bij de opvang en/of thuisverzorging van zorgbehoevende ouderen. Stad Genk erkent hiermee het belang van mantelzorg als aanvullende zorg en wil deze zorg stimuleren zodat de zorgbehoevende zo lang mogelijk in zijn eigen omgeving kan blijven wonen. Door het toekennen van een toelage kunnen thuiszorgsituaties worden opgevolgd en kan er een geschikt hulpaanbod worden aangereikt door de hulpverleners.
De voorwaarden tot toekenning van een mantelzorgtoelage worden omschreven in het mantelzorgreglement dat ingevoerd werd op 21 november 1996. Dit reglement werd gewijzigd door de raadsbesluiten van 16 december 1999, 25 oktober 2000, 21 februari 2002, 30 juni 2003, 16 maart 2006, 20 december 2007, 28 april 2011 en 15 juni 2021. Het reglement dat sinds 2021 van kracht is, werd als bijlage toegevoegd (zie bijlage 2).
Een evaluatie van de toepassing van het reglement sinds 2021 wijst uit dat er een gestage groei was de voorbije jaren van het aantal gerechtigden. Naar aanleiding van de opmaak van het nieuwe financieel meerjarenplan werden suggesties gedaan om het reglement aan te passen om enerzijds het voorziene budget binnen de perken te houden en anderzijds een grote groep van mantelzorgers te blijven ondersteunen en waarderen. Het voorstel van aangepast reglement wordt als bijlage toegevoegd (zie bijlage 1). Bij goedkeuring treedt het aangepaste reglement in werking op 1 januari 2026.
Het reglement wordt op twee essentiële punten gewijzigd. Het bedrag van de toelage wordt gewijzigd van € 50,00 naar € 40,00 per maand. Daarnaast wordt de leeftijdsgrens van de zorgbehoevende oudere opgetrokken van 60 naar 65 jaar. Echter voor mantelzorgers die de toelage reeds ontvangen vóór 1 januari 2026 kan de toelage behouden blijven indien de zorgbehoevende tussen 60 en 65 jaar is. De andere voorwaarden die gelden om recht te hebben op de toelage blijven behouden. Voor wat de inkomensgrens betreft, die betrekking heeft op het inkomen van de zorgbehoevende, worden de geïndexeerde bedragen vermeld in het vernieuwde reglement die momenteel van toepassing zijn. Deze bedragen blijven in de toekomst onderhevig aan de gezondheidsindex (zie hiervoor: artikel 2, punt 3 van het huidige reglement versus artikel 4.1, punt 3 van het nieuwe reglement).
Wijziging van het bedrag: (artikel 4 huidige reglement, artikel 5 nieuwe reglement)
Het budget voor de toekenning van mantelzorgtoelagen steeg aanzienlijk in de voorbije beleidsperiode. Sinds de wijziging van het reglement in 2021 was er een continue aanzienlijke stijging van het aantal gerechtigden. Dit leidde tot een verdubbeling van het aantal gerechtigden. Het benodigde budget evolueerde van +- € 260.000,00 in 2021 naar +- € 515.000,00 in 2025. Door in te grijpen in het bedrag van de toelage is het mogelijk het noodzakelijke budget enerzijds te beperken, maar blijven we anderzijds een grote groep van mantelzorgers bereiken en ondersteunen. Door de toelage slechts beperkt te verminderen, blijft het bedrag dat een mantelzorger ontvangt toch substantieel, namelijk € 480,00 op jaarbasis. Het bedrag dat de mantelzorger ontvangt is vrij te besteden en dus niet bedoeld om zorgkosten van de zorgbehoevende ten laste te nemen. Met de toelage drukken we onze waardering uit naar mantelzorger rond hun vrijwillige inzet in de thuiszorg.
Wijziging van de leeftijdsgrens: (artikel 2, punt 2 huidige reglement, artikel 4.1, punt 2 nieuwe reglement)
In oktober 2025 zijn er 794 gerechtigden voor de mantelzorgtoelage. 49 mantelzorgers ontvangen de toelage naar aanleiding van de zorg voor een persoon tussen 60 en 65 jaar. Dit is 6% van het aantal gerechtigden. Met de mantelzorgtoelage bereiken we met andere woorden hoofdzakelijk mantelzorgers van 65-plussers. De groep van 65-plussers die via mantelzorg ondersteund wordt, zal in de toekomst enkel toenemen naar aanleiding van de vergrijzing van de bevolking. De gemiddelde leeftijd van de zorgbehoevende ouderen zal daarmee ook stijgen. Het is een beleidskeuze om specifiek deze bevolkingsgroep te ondersteunen en ertoe bij te dragen dat zorgbehoevende ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De leeftijdsgrens leggen op 65 jaar, ligt bovendien in lijn met de reorganisatie van de afdeling Welzijn. De nieuwe regioteams +65 zullen instaan voor het ondersteunen van mantelzorgers bij een aanvraag mantelzorgtoelage.
Andere wijzigingen:
De verschillende elementen van het lopende reglement werden herschikt en tekstfragmenten werden verduidelijkt of toegevoegd waar nodig, rekening houdend met verkregen juridisch advies. Inhoudelijke elementen, zoals de voorwaarden die gelden voor de zorgbehoevende of voor de mantelzorger werden niet gewijzigd (met uitzondering van de leeftijdsvoorwaarde).
Bij goedkeuring treedt het aangepaste reglement in werking op 1 januari 2026 en worden de gerechtigden op de toelage schriftelijk in kennis gesteld van de wijzigingen.
De raad voor maatschappelijk welzijn keurt het aangepaste reglement 'toekenning stedelijke mantelzorgtoelage' goed, met ingang vanaf 1 januari 2026.